DEHB Belirtileri ve Değerlendirmesi

Kısa cevap

DEHB, dikkati sürdürme, dürtüleri kontrol etme ve hareketliliği düzenleme alanlarında beynin gelişimsel farklılığından kaynaklanan bir durumdur; tembellik, şımarıklık ya da yanlış terbiye değildir. Üç görünümü vardır: dikkat eksikliği ağırlıklı (sessiz, dalgın, eşyasını kaybeden çocuk — sınıfta sorun çıkarmadığı için geç fark edilir), hiperaktivite–dürtüsellik ağırlıklı ve bileşik tip. Tanı tek bir gözlemle konulmaz; aile görüşmesi, öğretmen geri bildirimi, çocukla çalışma ve gerektiğinde WISC-R zekâ testi ile sürekli dikkat testi bir arada değerlendirilir ve hekim değerlendirmesiyle netleşir. Hiperaktivite yaşla azalır; dikkat ve organizasyon zorlukları yetişkinlikte sürebilir.

DEHB nedir?

DEHB, dikkati sürdürme, dürtüleri kontrol etme ve hareketliliği düzenleme alanlarında beynin gelişimsel farklılığından kaynaklanan bir durumdur. Tembellik, şımarıklık ya da yanlış terbiye değildir — bunu netleştirmek önemli, çünkü bu çocuklar en çok bu yanlış anlaşılmadan yıpranıyor.

Üç görünüm

DEHB herkeste aynı görünmez:

Dikkat eksikliği ağırlıklı: Sessiz, dalgın, eşyasını kaybeden, yönergeyi yarıda bırakan çocuk. Sınıfta sorun çıkarmadığı için çoğu zaman geç fark edilir.
Hiperaktivite–dürtüsellik ağırlıklı: Yerinde duramayan, sürekli konuşan, sırasını bekleyemeyen, düşünmeden hareket eden çocuk.
Bileşik tip: Her iki grubun belirtileri birlikte görülür.

Okulda ve evde nasıl görünür?

Ödev süreci her gün çatışmaya dönüşür
Yönergeler tekrar tekrar söylenmek zorunda kalınır
Defter, kalem, mont sürekli kaybolur
Zamanı kestirememe; "beş dakika" ile "bir saat" aynı gelir
Potansiyelinin altında akademik başarı
Akran ilişkilerinde zorlanma, dışlanma

Değerlendirme süreci

DEHB tanısı tek bir gözlemle konulmaz. Aileyle ayrıntılı görüşme, öğretmen geri bildirimi, çocukla çalışma ve gerektiğinde standart testler bir arada değerlendirilir. Ofisimde WISC-R zekâ testi ve sürekli dikkat testi uygulanmaktadır. Tanı, hekim değerlendirmesiyle birlikte netleşir; gerektiğinde çocuk psikiyatrisine yönlendirme yapılır.

Müdahalede ne yapıyoruz?

Çocukla dikkati sürdürme, planlama ve dürtü kontrolü becerileri üzerine çalışıyoruz. Aileyle evdeki düzeni sadeleştiren somut düzenlemeler kuruyoruz: görünür rutin, bölünmüş görevler, tutarlı geri bildirim. Okulla iş birliği de sürecin önemli bir parçası.

Sık sorulanlar

Çocuğum çok hareketli, DEHB mi?

Hareketlilik tek başına DEHB anlamına gelmez. Belirleyici olan, belirtilerin birden fazla ortamda (ev, okul) sürmesi ve çocuğun işleyişini bozmasıdır. Ayrıntılı değerlendirme gerekir.

Zekâ testi neden yapılıyor?

Zekâ testi tanı koymak için değil, çocuğun güçlü ve zorlandığı alanlarını görmek için kullanılır. Öğrenme güçlüğü gibi başka durumların ayırt edilmesine de yardımcı olur.

DEHB ilerleyen yaşta geçer mi?

Hiperaktivite genellikle yaşla azalır; dikkat ve organizasyon zorlukları yetişkinlikte de sürebilir. Erken destekle bu alanlarda telafi edici beceriler kazanılabilir.

Bu sayfayı yazan

Uzm. Psk. Buse Bozkurt

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Kayseri Kocasinan'daki ofisinde çocuk, ergen ve yetişkinlerle çalışıyor. Oyun terapisi, çocuk ve ergenlerde bilişsel davranışçı terapi, DEHB ve ebeveyn danışmanlığı alanlarında uygulayıcı eğitimleri bulunuyor; WISC-R zekâ testi ve sürekli dikkat testi uygulamaktadır.

Eğitim ve deneyim Randevu Al

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Yaşadığınız durumun değerlendirilmesi için bir uzmanla görüşmeniz önerilir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite (DEHB)