Çocuklarda Davranış Sorunları
Öfke nöbetleri, inatlaşma, kurallara direnç, kardeş kıskançlığı ve saldırgan davranışlar.
Kısa cevap
Çocuktaki öfke nöbeti, inatlaşma ya da saldırganlık genellikle "kötü çocuk" işareti değil, karşılanmamış bir ihtiyacın veya baş edilemeyen bir duygunun dışavurumudur. Bu nedenle davranışı doğrudan bastırmaya çalışmak çoğu zaman işe yaramaz. Destek almanın zamanı şudur: davranış yaşına göre beklenenden sık ve şiddetliyse, birden fazla ortamda görülüyorsa, çocuğun arkadaş ilişkilerini veya okul hayatını bozuyorsa. Ceza kısa vadede davranışı durdurabilir ama ne yapması gerektiğini öğretmez ve ilişkiyi yıpratır; tutarlı sınırlar ve olumlu davranışın fark edilmesi daha kalıcı sonuç verir. Çalışma çocukla oyun terapisi ve aileyle düzenli görüşmeler biçiminde yürür.
Davranış bir mesajdır
Çocuk, anlatamadığı şeyi davranışla gösterir. Öfke nöbeti, inatlaşma ya da saldırganlık çoğu zaman "kötü çocuk" işareti değil, karşılanmamış bir ihtiyacın ya da baş edilemeyen bir duygunun dışavurumudur. Bu yüzden davranışı doğrudan bastırmaya çalışmak genellikle işe yaramaz; altındaki mesajı okumak gerekir.
Sık başvurulan durumlar
- Sık ve şiddetli öfke nöbetleri, kendine ya da eşyaya zarar verme
- Sürekli inatlaşma, her kurala direnç
- Kardeş kıskançlığı, kardeşe yönelik saldırganlık
- Okulda arkadaşlarıyla geçinememe, sık şikâyet gelmesi
- Yalan söyleme, kurallara uymama
- Tuvalet eğitiminde gerileme, uyku düzeninin bozulması
Ne zaman destek almalı?
Her çocuk zaman zaman öfkelenir, inatlaşır. Şunlar varsa destek almanın vakti gelmiştir: davranış yaşına göre beklenenden sık ve şiddetliyse, birden fazla ortamda görülüyorsa, çocuğun arkadaş ilişkilerini veya okul hayatını bozuyorsa, ya da evdeki iklim sürekli gerginse.
Görüşmelerde ne yapıyoruz?
Çocukla oyun terapisi çerçevesinde çalışıyoruz; oyun, çocuğun kendini en rahat ifade ettiği alan. Aynı zamanda aileyle düzenli görüşmeler yapıyoruz — çünkü çocuğun davranışı evdeki sistemin içinde şekilleniyor. Sınır koymanın nasıl yapılacağı, tutarlılık, olumlu davranışın fark edilmesi ve öfke anında ne yapılacağı üzerinde somut olarak çalışıyoruz.
Sık sorulanlar
Çocuğa ceza vermek işe yarar mı?
Görüşmelere çocuk mu gelecek, biz mi?
Oyun terapisi gerçekten işe yarıyor mu?
Uzm. Psk. Buse Bozkurt
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Kayseri Kocasinan'daki ofisinde çocuk, ergen ve yetişkinlerle çalışıyor. Oyun terapisi, çocuk ve ergenlerde bilişsel davranışçı terapi, DEHB ve ebeveyn danışmanlığı alanlarında uygulayıcı eğitimleri bulunuyor; WISC-R zekâ testi ve sürekli dikkat testi uygulamaktadır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Yaşadığınız durumun değerlendirilmesi için bir uzmanla görüşmeniz önerilir.